Diaconie in Diakonia

Een mooi artikel over een deel van het werk van onze diaconie in de recente uitgave van het blad Diakonia, dit delen we graag met u:

Voor Effies
‘Mijn leven zag er glanzend uit. Een man, kinderen, een baan, een huis, ik had het allemaal. Nu heb ik niets meer. Sja, hoe gaat dat. Waar is het begonnen? Dingen stapelen zich op. Vandaag laat je iets liggen, morgen nog iets. En maanden later ligt het er nog steeds, maar dan onderop een grote stapel. Het lukte me niet meer om orde op zaken te stellen. Ik heb wel hulp gezocht, maar werd van het kastje naar de muur gestuurd. Mijn leven was één grote puinhoop. Er moest wat gebeuren, maar niemand wist hoe. M’n familie, m’n omgeving, hulpverlenende instanties, niemand geloofde er nog in. Ik zelf ook niet, allang niet meer. Maar toen greep de diaconie in. Ze namen me bij de lurven en hielpen me om mijn leven weer op de rails te krijgen. Ik weet niet waar ik zonder hen gebleven was…’

Zomaar een verhaal van iemand die onderdak vond bij Voor Effies, de tijdelijke woonplek die de diaconie van de Protestantse Gemeente Enkhuizen faciliteert. Voor Effies is opgezet voor mensen bij wie het leven tegenzit. Het idee is gebaseerd op Skaeve Huse uit Denemarken, een project voor ‘mensen met een afwijkend bestaan’. In Nederland is het op diverse plekken overgenomen, zo ook in Enkhuizen.

Aan het woord zijn Theo Visser en Margreet Keesman, die vanuit de diaconie met name bezig zijn met Voor Effies. Aanvankelijk voelden ze niet zo voor publiciteit rond het project. ‘Van ons hoeft dat niet zo nodig. Het gaat niet om ons, we doen ons werk als diaken het liefst op de achtergrond. De reden dat we toch meewerkten, is dat we de opzet van Voor Effies graag met andere diaconieën willen delen. Het effect van het project is groot, de opzet relatief eenvoudig: daar kunnen veel meer diaconieën mee aan de slag.’

Samenwerking
Voor Effies begon bij de diaconie van PG Enkhuizen. De diaconie werkt vanaf het begin nauw samen met woningstichting Welwonen en met allerlei hulpverlenende instanties. ‘Wij doen alles wat professionele hulpverleners niet doen, zo kun je het samenvatten. Dat is een bewuste keuze: wij zijn geen hulpverleners en willen dat ook niet worden. Onze rol is nadrukkelijk faciliterend: we stellen woonruimte beschikbaar, richten die in, we beoordelen aanvragen, regelen huur- en zorgtoeslagen enzovoorts.’

‘De hulpvrager zit niet achterover te wachten tot het leven weer geregeld en op orde is. We verwachten een actieve houding en stimuleren die ook. Wie bij Voor Effies onderdak heeft, hoeft het allemaal niet alleen te doen: wij regelen begeleiding, bij voorkeur via de aanmeldende instantie of anders geregeld door de diaconie. Maar we verwachten dus wel dat de persoon in kwestie zelf ook stappen zet om verder te komen.’

Elkaar serieus nemen
Iedereen kan een verzoek indienen om bij Voor Effies te wonen. De verzoeken komen meestal van organisaties waarmee samengewerkt wordt. Dat is de al eerder genoemde woonstichting Welwonen, maar bijvoorbeeld ook Maatschappelijk Werk Westfriese Kerken, het Stadsteam en diaconieën van andere kerken. Op elke aanvraag volgt een intakegesprek, want niet iedere aanvraag wordt gehonoreerd. ‘Er is geen plaats voor zorgmijders of ernstige drugs- en drankverslaafden. Melden zij zich, dan zoeken we met hen mee naar een alternatief zodat er minder risico is op overlast. Dat kan bijvoorbeeld tijdelijk verblijf in een caravan zijn, om maar eens iets te noemen.’

Afspraken
Bij een intakegesprek vraagt de diaconie informatie op, en indien nodig een machtiging van de kandidaat om namens hem/haar gegevens op te mogen vragen bij diverse instanties. Dat is nodig om vast te stellen of iemand geschikt is voor opvang elders. Een van de afspraken is dat de overeenkomst ontbonden wordt als het onverhoopt niet werkt tussen diaconie en hulpvrager. Dat wordt vastgelegd, daar tekenen we beiden voor. Op het eerste gezicht lijkt dat misschien onvriendelijk en streng, maar het is voor beide partijen nodig dat ook de zakelijke kant goed geregeld is. Daarmee laat je zien dat je elkaar serieus neemt. Dat je niet met elkaar solt.’

De bewoners krijgen een huurcontract, vanwege de toeslagen die op naam verkregen kunnen worden. Er zijn ook huisregels waar de bewoner zich aan moet houden: geen overlast bezorgen, bijvoorbeeld. En er moet een borgsom betaald worden die bij vertrek terugbetaald wordt, met aftrek van wat er stuk of weg is. De vaste lasten (gas, water, licht, heffingen, internet) zijn in eerste instantie voor rekening van de diaconie; die worden doorberekend aan de bewoner.

De kracht van dit project is de doorstroming: het gaat om tijdelijke woonplekken. Na een periode van maximaal een jaar krijgt de bewoner eenmalig een aanbod van de woonstichting. Zo blijven we scherp op echte hulp.’

Intake in de kerk
De intakegesprekken vinden altijd plaats in de Zuiderkerk, de thuishaven van de diaconie van de Protestantse Gemeente Enkhuizen. ‘Dat doen we bewust. Wij willen dat de link naar de kerk heel duidelijk is. We vinden ‘omzien naar elkaar’ een belangrijke taak van God. Een hulpvrager weet meteen dit ons uitgangspunt is, dat onderstreept zo’n afspraak in het kerkgebouw. Evangeliseren is nadrukkelijk niet de bedoeling, wel dat de hulpvrager beseft dat we werken vanuit de kerk.’

Stichting
Voor Effies is een stichting die onder de diaconie valt. In februari 2014 werd de stichting opgericht, op 1 maart 2014 was de eerste bewoner er. Inmiddels kan Voor Effies vier mensen onderdak bieden.

’De oprichting van de stichting ging niet zonder slag of stoot, vooral het vinden van een geschikte locatie nam veel tijd in beslag. Maar daarna ging het snel. Elk huis wordt helemaal ingericht door de diaconie. Het ontbreekt aan geen detail, alle huisraad is aanwezig, tot op gebaksvorkjes aan toe. Dat betaalden we deels uit eigen middelen, deels uit fondsenwerving, en ook schonk een particulier een nagenoeg nieuwe inboedel. De bewoner heeft alleen wat kleren nodig om te kunnen wonen, het wordt zo gemakkelijk mogelijk gemaakt. Dat is bewust: het huis is meteen een thuis. Geen zorgen om gordijnen, servies of beddengoed, daar hoeft niet meer over nagedacht te worden. Dat geeft energie om te zorgen dat het leven weer op de rit komt. Precies waar bij Voor Effies om draait!’

Hulp onder protest
‘De hulp die we onder andere via Voor Effies verlenen, doen we onder protest. Voor Effies speelt in op de gevolgen van de zich uit de hulpverlening terugtrekkende overheid. De participatiemaatschappij – meer zorg door familie en buren en minder professionele hulp – is een mooi idee waar wij op zich wel achter staan, als het ook echt mogelijk is. Maar dat is een omslag in mentaliteit, denken, handelen die in de hele maatschappij door moet dringen. Dat is een proces van jaren, dat bereik je niet 1-2-3. Het effect van al die bezuinigingen is met name merkbaar voor de meest kwetsbare mensen. Wij merken dat door de toename van verzoeken om hulp. Alles kwijtraken, geen dak meer boven je hoofd hebben – het kan iedereen gebeuren. Mensen zoals u en wij. Daarvan hebben we helaas genoeg voorbeelden van gezien.

Al met al zette dit alles ons aan tot het opzetten van Voor Effies. Wij willen laten zien dat de kerk er is voor wie buiten de boot valt. Maar nogmaals, dat doen we onder protest. De schade die de overheid aanricht met de verregaande maatregelen is zo groot dat we niet anders kunnen.’

Recept
Er zijn maar een paar ingrediënten nodig om zelf te starten. Benodigdheden: 1-2 voortrekkers, een draaiboek (op te vragen bij de diaconie van PG Enkhuizen via keesman.m@quicknet.nl), een goed contact met de woningbouwvereniging en met stads- en/of wijkteam en een vrijwilliger met een dosis enthousiasme die als maatje naast de bewoner staat.

Voor Effies is een goed voorbeeld van een project waarbij met weinig middelen veel bereikt wordt voor wie even geen dak boven het hoofd heeft. Dat kunt u ook! Wilt u meer informatie? Ook daarvoor kunt u terecht bij bovengenoemd emailadres.

Op de foto een deel van de diaconie bij de Zuiderkerk.
‘We staan middenin de maatschappij, maar de link naar de kerk moet er áltijd zijn. Ook op de foto’.

Irene Versnel