Dietrich Bonhoeffer

Dietrich Bonhoeffer

Op 9 april 1945 werd, op bevel van Adolf Hitler, na twee jaar gevangenschap, de theoloog Dietrich Bonhoeffer opgehangen. Dit jaar is dat 75 jaar geleden en in veel kerken wordt daarom aandacht gegeven aan Bonhoeffer en zijn betekenis voor nu. Zo ook in de Protestantse gemeente te Enkhuizen.

In samenwerking met de Raad van Kerken in Enkhuizen worden in de Zuiderkerk gedurende de veertigdagentijd op de woensdagavonden om 18.00 uur sobere maaltijden gehouden, gevolgd door een korte vesper. De eerste maaltijd en vesper is op woensdagavond 4 maart van 18.00 uur tot 19.00 uur. In de vespers zullen teksten, schilderijen en liederen worden gebruikt die in relatie staan tot Dietrich Bonhoeffer
Voor deelname aan de sobere maaltijd kan men zich telefonisch opgeven door te bellen, na 16.00 uur op maandag of dinsdag voorafgaande aan de maaltijd, naar 0228-520766.

Bonhoeffer heeft het nazisme vanaf het begin in de dertiger jaren bekritiseerd en stond aan de wieg van de kritische beweging in de Duitse Lutherse kerk die uiteindelijk leidde tot de vorming van de ‘Bekennende Kirche’. Vanaf 1943 zat hij in de gevangenis. Daar schreef hij zijn beroemde brieven die later zijn gebundeld in het boek ‘Verzet en Overgave’.

Op een aantal van de woensdagavonden in de veertigdagentijd wordt na de vesperviering uitgebreider stilgestaan bij wie Bonhoeffer was en wat zijn erfenis is:

11 maart: Vertoning van een documentaire over het leven van Dietrich Bonhoeffer.

18 maart: Lezing door prof. dr. Edward van ’t Slot. Hij is bijzonder hoogleraar systematische theologie en kerk in de 21e eeuw (Rijks Universiteit Groningen), predikant in Zwolle (PKN).
Bonhoeffer is actueler dan ooit. Een diep doorleefd geloof wordt in zijn theologie verbonden met een gedreven handelen. Als in een samenleving muren worden opgetrokken, mag de kerk zich volgens Bonhoeffer niet in zichzelf opsluiten. Blijven zitten is voor gelovigen geen optie, ook niet als de vraag naar het juiste handelen bijna niet te beantwoorden is. Van ‘t Slot voert zijn luisteraars door het leven en denken van Bonhoeffer maar stelt ze ook enkele kritische vragen.

1 april: Lezing door Henc Valkema ‘Op zoek naar de ziel van Duitsland’
We herinneren ons hoe Hitler, racisme en het fascisme in de periode 1933 tot 1945 verantwoordelijk waren voor de grootste ramp die de mensheid in Europa is overkomen: onvrijheid, dictatuur, marteling, Jodenvervolging, miljoenen doden enz.
Hoe kan het dat Duitsland na de volledige instorting van het Duitse Rijk in 1945 zich nu ontwikkeld lijkt te hebben tot het morele kompas van Europa? Kan het zijn dat hier de woorden van Bonhoeffer: “Alleen uit het onmogelijke kan de wereld vernieuwd worden; dit onmogelijke is Gods zegen” werkelijkheid geworden zijn? In de lezing horen en zien we wat Duitsland werkelijk Duits maakt: de uitvinding van de boekdrukkunst door Gutenberg, dichter en denker Goethe, de Rijksdag, bier en worst en waar Angela Merkel de moed vandaan haalt om te zeggen in het migratievraagstuk: “Wir schaffen das.”

8 april: De speelfilm ‘Agent of grace’ uit 2013
Duitsland is in de ban van Hitler en de nazi’s. De Joden worden systematisch uitgeroeid en tegenstanders van het nationaalsocialisme worden opgepakt. Wat kan ik in mijn eentje tegen zo’n regime beginnen? Mag ik de andere kant opkijken of moet ik echt iets doen? Met die vragen worstelt de predikant Dietrich Bonhoeffer en hij neemt een besluit.
AGENT OF GRACE is de enige speelfilm over het leven van de wereldberoemde predikant en spion Dietrich Bonhoeffer. De film is gemaakt door Eric Till, die ook het historische drama LUTHER maakte. Bonhoeffer wordt gespeeld door Ulrich Tukur, die eerder te zien was in DAS LEBEN DER ANDEREN, DAS WEISSE BAND en ROMMEL.

Expositie Bonhoeffer: ’Verzet en overgave’ in de Zuiderkerk
Vanaf 23 februari is er in de Zuiderkerk een expositie, gewijd aan Bonhoeffer en zijn werk.
Dietrich Bonhoeffer is een voorbeeld van iemand die moest lijden, om geweld en overheersing te bestrijden en te pleiten voor vrede en gerechtigheid onder de mensen.
De officiële opening is na de kerkdienst in de Zuiderkerk op zondag 23 februari. De expositie is ook te bezichtigen op de zaterdagen van 11.00 tot 17.00 uur.

Gesprekskring Bonhoeffer
Voor Dietrich Bonhoeffer waren het bevrijden van Duitsland van het nationaalsocialisme en zijn eigen bevrijding nauw verbonden.
Hij vergeleek zichzelf met ‘een gekooide vogel’. Zijn gevangenschap hield hij vol door twee dingen, die voor hem de kern van christen-zijn inhielden:
‘bidden en onder de mensen gerechtigheid doen’.
Zijn brieven, gebundeld in ‘Verzet en Overgave’ en zijn bekendste theologische werk “Navolging” hebben grote invloed gehad op de naoorlogse theologie.
In drie bijeenkomsten kunt u nader kennis maken met Bonhoeffers gedachtenwereld, aan de hand van het boek “Voor het leven – spiritualiteit van Dietrich Bonhoeffer” van prof.dr. Kick Bras.
Wie aan deze gesprekskring wil deelnemen kan zich opgeven bij ds. Henk Haandrikman, mailadres: hghaandrikman@kpnplanet.nl
Wie zich opgeeft per mail ontvangt de tekst die we lezen.
Tijd en plaats: 25 februari, 17 maart en 7 april om 20 uur in de Zuiderkerk.

Bonhoefferreis
Met een gezelschap van dertien mensen vertrekken we dinsdag 14 april met de trein naar Berlijn; 18 april weer terug in Enkhuizen. Het is een reis in het kader van het gedenkjaar van Dietrich Bonhoeffer. We zullen tijdens deze reis plaatsen bezoeken die te maken hebben met zijn leven en gedachtengoed. Verder bekijken we ook ‘highlights’ van deze fascinerende stad.