Kerstnachtdienst * ds. Henk Haandrikman

Orgelspel 

Stilte 

Once in royal David’s city 

Welkom 

Stil moment 

Bemoediging en groet

Hoe vreemd is het nu we niet allen tezamen kunnen komen, niet tezamen kunnen jubelen en zingen.
Wat we wel kunnen is lichten ontsteken hier en thuis. In de woorden van Dietrich Bonhoeffer:

Laat warm en stil de kaarsen branden heden
die Gij hier in ons duister hebt gebracht,
breng als het kan ons samen, geef ons vrede.
Wij weten het, uw licht schijnt in de nacht.

In deze nacht willen we lichten aansteken als teken van onze verbondenheid nu we niet samen kunnen komen, als teken van verbondenheid met hen voor wie het donker sterker lijkt dan het licht.

Gebed met kaarsen                             (zanggroep zingt  het refrein van lied 98d)

Lied             Nu sijt wellekome (lied 476)

Gedicht                 Onderweg door Ivo de Wijs

Lied             Stille nacht            (lied 483)

Lezing         Lucas 2: 1-20

Lied             Es ist           (vertaling lied 473)

Preek

Ik weet niet hoe het met u is vanavond. Of  het in uw leven op dit moment meer donker is of licht. Of er in uw hart meer blijdschap is of meer wanhoop. Ook als het met jezelf goed gaat is er altijd wel genoeg in het leven van anderen dat een donkere schaduw kan geven. Mensen om wie je geeft die ziek zijn, die pijn lijden, die diep in de put zitten, die vastgelopen zijn, eenzaam zijn,  juist nu, die je zo graag zou willen helpen, maar je weet niet hoe.

Wat kunnen we ons klein voelen en onbetekenend.

Kerstfeest is in essentie het feest van een piepklein begin, een waxientje in een pikdonkere nacht. Als er iets positiefs te halen is uit het lockdown kerstfeest van 2020 dan is het dat we weer teruggebracht worden tot dat besef. Dat mag ook wel weer eens. Kerstfeest raakt steeds meer bedolven onder groot, groter grootst, veel, meer, meest. En dit jaar des te meer. Juist nu willen we er wat van maken om deze rare tijd wat luister bij te zetten. Nooit eerder werden al zo ver van tevoren de huiskamers in kerstsfeer gebracht en nu we niet meer kunnen winkelen, rijden de bestelbusjes af en aan om het nog mooier te maken.

Kerst komt niet op bestelling. Ook een essentie van kerst: het is niet te organiseren. Het gebeurt, of liever zoals in de oudere vertalingen: het geschiedt. “En het geschiedde”, klinkt het drie keer in het kerstevangelie.

Het geschiedt waar je het niet verwacht, in het verborgene. Of geschiedt het juist wel waar het wordt verwacht?

Dat is onze kant van het verhaal: de verwachting, het verlangen, kunnen een touch down, een landingsplaats zijn van Gods inzet. Die dwaze verwachting, dat dwaze verlangen, is de bodem waarop deze geboorte plaatsvindt, is de kribbe die het kind ontvangt. Wat wij vieren met kerst, ieder jaar opnieuw, alsof het vandaag plaatsvindt, – en het vindt vandaag plaats – is de komst van iets dat zich door niets en niemand laat weerhouden.

Een piepklein begin, een waxientje in een pikdonkere nacht.

Waarom gebeurt het in de nacht?

Het lijkt wel of de nacht de dingen intenser maakt. Je merkt het als je met je vrienden tot in de kleine uren doorpraat over wat hen bezighoudt. Er wordt meer gedeeld. Je merkt het als je wakker ligt over hoe het verder moet. Als je tijdens een wandeling onder de sterrenlucht meer zegt dan je ooit van plan was te zeggen.

Wie ‘s nachts naar de radio luistert, hoort heel andere verhalen dan overdag. ‘s Nachts is de wereld mysterieuzer. Het lijkt wel of de nacht onze ziel ontvankelijker maakt. Voorzichtige bekentenissen worden ‘s nachts gedaan.

Liefdesverklaringen hoor je zelden om half acht ‘s ochtends bij de muesli.

Wat je werkelijk bezighoudt, klinkt zelden bij de vergadering om twee uur ’s middags.

De nacht lokt het verborgene en onzegbare in ons uit. Er komen vragen tot leven die ik me niet altijd stel. Waar wil ik naar toe met mezelf? Hoe dankbaar ben ik eigenlijk met wat ik heb en vertel ik dat wel eens? Hoeveel angst zit er in mij en wie weet dat? Hoe ziet de wereld van mijn kinderen eruit? Hoe zou het zijn om te moeten vluchten, om ergens anders welkom te zijn, of juist niet, de taal niet te kunnen spreken en aangewezen zijn op de hulp en de liefde van mensen die ik niet ken? Te leven in oorlog, met honger, zonder kansen… te leven met een onzichtbare bedreiging die ons leven tot in de haarvaten aantast.

De nacht lokt het verborgene en onzegbare uit. Het duister maakt onze ziel ontvankelijk. Ze maakt de grote wereld om ons heen kleiner waardoor het lijkt alsof onze kleine wereld van de hoop, van het verlangen en vermoeden groter wordt. Zou dat de reden zijn dat het kerstverhaal zich grotendeels in de nacht afspeelt? Dat kleine, intieme verhaal dat volstrekt onopgemerkt plaatsvindt aan de rand van de wereld, aan de rand van de geschiedenis.

Wat kunnen we ons klein voelen en onbetekenend.

Stevo Akkerman haalde gister een fragment aan in zijn column uit het boek “Een gebroken wereld heel maken” van de voormalige Britse opperrabijn Jonathan Sachs, hij overleed 7 november jl. Hij wordt gezien als één van de belangrijkste denkers en religieuze leiders van deze tijd.

Sacks beschrijft in zijn boek hoe de mondiale problemen zo omvangrijk en verknoopt zijn, dat een mens zich al snel lamgeslagen voelt. “We willen helpen maar wat elk van ons kan doen , stelt veel te weinig voor”. Het gevolg is: “De geest keert zich naar binnen, zoekt bevrediging in zichzelf, of vervulling binnen de kleine kring van vrienden en familie, of je heil binnen een gesloten gemeenschap”.

Daartegenover stelt Sacks het voorbeeld van de joodse mystici, die dat ‘een beetje licht veel donkerheid verdrijft’. Zo komt hij tot een pleidooi voor het kleine gebaar; iets wat op wereldschaal verwaarloosbaar en zinloos lijkt, kan toch krachtig zijn als genoeg mensen meedoen.

Een heilzaam virus, zou je het kunnen noemen, een heel makend virus. God besmette ons daarmee in de geboorte van een klein kind in een donkere nacht.

Orgelspel              Vom Himmel hoch da komm Ich her,  ohann Ludwig Krebs (1737 – 1780)

 Lied             God rest you        

 Gebeden

 Filmpje        “Laat iedereen het horen dat Jezus is geboren” door kinderen van het  Kinderkoor Eigenwijs 

Collectepraatje      Ab Putting             Stichting Schuldhulpmaatje

Slotlied        Hoor de eng’len zingen d’eer    (lied 481) 

Zegen                   

Orgelspel    Wie schön leuchtet der Morgenstern – J.S. Bach (1685 -1750)