Pinksteren * ds. Henk Haandrikman

Orgelspel            Veni Creator Spiritus – Nicolas de Grigny

Welkom door ouderling van dienst

Kaarsen worden aangestoken    intussen klinkt lied 672: 1 en 7

Bemoediging en Groet

Inleiding

Kerkbezoek in ons deel van de wereld daalt. Het spreekt de jongeren niet meer aan. Wie doet het licht uit? Heeft de kerk nog toekomst? Zullen er nog mensen zijn die hier in de Zuiderkerk over 20 jaar ter kerke gaan? Zoals het nu is – heeft dat nog toekomst? Vroeger, ja vroeger, maar kunnen we daar mee verder? Heeft het allemaal geen waarde meer zoals er werd geloofd? Is het vuur opgebrand en is er alleen nog maar as?

In Ierland hebben ze het verhaal van de Grieshog. Dat is het gebruik om nog gloeiende kolen te begraven in de as om het vuur te bewaren voor de volgende dag. Niet de haard schoonvegen maar de as als bewaarplaats voor het vuur van de volgende dag. En zo gaat het oude vuur niet uit, het heeft wat adem nodig, een windvlaag op weer op te vlammen.  Het is in het oude Ierland een heilig gebruik en het heeft een bredere betekenis gekregen. Dat wat wij als afgelopen beschouwen kan zo worden begrepen als Grieshog als het bewaren van de kolen.

Onze haard – dat zijn de verhalen, de ervaringen, de symbolen, beelden, gebruiken, liederen en gebeden. Die lijken niet zoveel warmte mee te geven. Of kan daar een briesje, wat blazen, ramen open zetten, adem, lucht wind erbij ze weer laten opflakkeren?

In misschien een heel andere vorm als een briesje onze as opzij blaast en de aloude kolen doet opvlammen  op een manier die we zelf niet zouden kunnen bedenken.

Misschien is zo’n vonkje wel het bericht gister in Trouw dat meer mensen de onlinevieringen bekijken dan er voor de coronacrisis in de kerk zaten.

Zo zaten een kleine 2000 jaar geleden zo’n 120 vrouwen en mannen bij elkaar, niet wetend hoe nu verder te gaan. Ze bleven doen wat Jezus hun gezegd had. Maar waar was de inspiratie? Zou het ooit nog wat worden?

Voor we het Pinksterverhaal gaan lezen, bidden we om de gaven van de geest:

Op verschillende plekken wordt in de Bijbel gesproken over gaven van de geest. In Jesaja 11 en in 1 Korinthe 12 staan ze beschreven. Mooi om eens op te zoeken in deze tijd.

Meestal worden er zeven gaven van de geest genoemd.

Laten wij bidden.
Gebed om de Heilige Geest         Regenboogkaarsen worden aangestoken

V. Vlam van de Geest, Wij bidden om de gave van wijsheid
dat er meer is dan kortzichtig eigenbelang,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

v. Vlam van de Geest, Wij bidden om de gave van kennis
die ons leert dat er meer is dan het platte hier en nu

a.  Kom..

v. Vlam van de Geest, wij bidden om de gave van geloof
dat er meer is dan wantrouwen, cynisme, maar ook vertrouwen en hoop,

a. Kom..

v. Vlam van de Geest, wij bidden om de gave van genezing
dat temidden van wat gebroken is, ook wordt geheeld,

a. Kom..

v. Vlam van de Geest, wij bidden om de gave van profetie
dat leugens en lawaai aan de kaak worden gesteld
en gewezen wordt naar ware woorden en daden van vrede,

a. Kom..

v. Vlam van de Geest, wij bidden om de gave van onderscheid
dat temidden van alles wat mistig, grijs en grauw is,
ook helderheid kan komen

a. Kom

v. Vlam van de Geest, wij bidden om de gave van eerbied voor God,
in zijn innige nabijheid, in haar ontzagwekkende majesteit.
Kom Geest van God omarm ons, doorstraal ons, verwarm ons. Amen.

Lezing                   Handelingen 2: 1-13

Zang                      Litany to the Holy Spirit

Liefdevolle Geest,
in tijden van angst en onzekerheid:
kom mij vertroosten.

Liefdevolle Geest
In tijden van ziekte, hartzeer en zielenood:
kom mij vertroosten.

Liefdevolle Geest,
in tijden waarin de wereld wankelt en ik wakker lig:
kom mij vertroosten.

Overdenking

Iedereen hoorde de discipelen in zijn eigen taal. Pinksteren is een feest van onderling begrip, van verstaanbaarheid zonder dat iedereen dezelfde taal spreekt. Of is het wel dezelfde taal: de taal van het hart. Of is het meer dan dat: begrip van wat er werkelijk toe doet. Het lijkt alsof er in de stiltes van deze tijd de heilige Geest beter te horen en te verstaan is, dat er in de leegte die er nu ontstaat, meer ruimte is voor waaien van die Geest, meer ruimte om dichtbij te komen.

Letterlijk staat er: iedereen hoorde het in zijn eigen dialect. Zo dichtbij. Zo komt het binnen in de taal waarin je het dichtst bij je innerlijk kunt komen, de taal waarin je droomt en koestert wat je lief is.

Ik moet nu ook denken aan de gebarentaal waarmee we allemaal op zo indringende en innemende manier kennis hebben gemaakt. Taal die werkt met afgesproken gebaren maar ook taal die ter plekke, gaandeweg ontstaat en op één of andere manier heel direct binnen komt. Ik zie daar ook wel een gelijkenis met hoe je over de heilige Geest kunt spreken: het is meer dan woorden: je wordt erin omarmd en bij betrokken op een manier die in onze veelheid van woorden nogal eens verdwijnt.

Ach, wat is het toch allemaal vreemd om zo op afstand een kerkdienst te houden. Ik voel me geremd, om wat ik in een gewone kerkdienst misschien wel zou doen: iets van gebarentaal, wetend dat daar door jullie op gereageerd zou worden. Dan werkt dat, maar zo voor de camera valt zoiets in een leegte en werkt het niet. Of het vraagt nog heel wat oefening maar als ik zie en hoor hoe ook cabaretiers en andere theatermensen daar ook tegen aan lopen, kan ik alleen maar verlangen naar het moment dat we weer diensten met elkaar kunnen vieren. In de wisselwerking kan er zoveel meer gebeuren dan op deze manier. Hoe blij en dankbaar we ook mogen zijn dat we deze middelen hebben. En de heilige Geest vindt wel wegen maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ook de heilige Geest meer tot zijn, of is het haar recht komt waar mensen samenzijn. Daar kan het wonder gebeuren van 1+1=3.

Van uitstijgen boven de grenzen van je eigen bestaan, het toelaten van wat groter is dan jij.

In woorden proberen we daar dichtbij te komen maar onze woorden, onze taal is altijd begrensd. Misschien dat daarom die gebarentaal mij raakte omdat het iets inclusiefs heeft, ook al versta, begrijp ik als horende niet precies wat er bedoeld wordt, ik word er wel in meegenomen, het opent mij voor een wereld voorbij aan gesproken taal die toch altijd weer beperkend is. Vol onderscheid tussen hier en daar, jij en ik, toen en nu en straks. Maar in de taal van de heilige Geest, in de sfeer  en ‘ruimte’ van de Eeuwige, is er niets van dat al. Daar bestaat geen onderscheid. Daar bestaan geen vakjes, hokjes en grenzen. Ook niet, en dat moet ik er nu bij zeggen tussen voor de camera en achter de camera. Ach, jullie merken het: taal schiet te kort, ik kan alleen maar hopen dat de heilige Geest daar de juiste verbindingen aanlegt en ons doet raken aan elkaar, aan God, aan eeuwigheid, aan heiligheid.

Die geest is overal aan het werk onzichtbaar, onhoorbaar, soms zichtbaar, soms hoorbaar. Ook in ons. En zo is er een onvoorstelbare schat in ons allemaal gelegd, een potentiële geestkracht tot goedheid ingeblazen. En wat vertrouwen we er weinig op.

Als we ons werkelijk te binnen zouden brengen dat Gods Geest in ons woont, zouden we veel vrijer kunnen leven, kunnen spreken en handelen. Zouden we er niet over hoeven inzitten wat je moet zeggen of doen in onvoorziene, moeilijke omstandigheden. Als we daar meer op zouden vertrouwen zouden we weten hoe waar het is wat Jezus zegt:: Maak je in moeilijke omstandigheden geen zorgen over wat je zult zeggen en hoe je zult spreken. Want op dat moment zal je ingegeven worden hoe je zult spreken en wat je zult zeggen. Want je bent het niet zelf die spreekt, maar het is de Geest van je Vader die in jullie spreekt’.

Mogelijk zeg je nu: mooie woorden, mooie taal maar het komt bij niet binnen. Dat is niet voor mij. Ik zit potdicht. de wereld zit potdicht, de toekomst zit op slot, we weten niet hoe dit allemaal verder moet. Dan lijkt dat toch ook op hoe de discipelen daar en toen bij elkaar zaten. De discipelen zitten bij elkaar in een huis, een gesloten huis. Aan het eind van het evangelie staat dat ze de deuren gesloten hielden uit angst. En juist in die geslotenheid gebeurt het. Zo kan het dus ook. Jezus die als het ware nog eens in een graf moet doordringen. Het gesloten graf van hun angst. Hoeveel andere gesloten huizen en dichte graven zijn er? Die van verslagenheid, van uitzichtloosheid, verdriet en pijn. Mag je daar van mensen verwachten dat ze hun kanalen openzetten, dat ze open moeten staan? Dat kan dan toch helemaal niet. En dan gebeurt juist in zo’n potdichte situatie iets waardoor er toch weer licht naar binnen kan vallen.

Daarom moeten we tegen de klippen op blijven verkondigen, het verhaal gaande blijven houden dat er onafhankelijk van ons een geest waait die door gesloten deuren kan komen. We zijn niet alleen aan onszelf en aan elkaar overgeleverd. Er ritselt nog een ander verhaal door de wereld en door ons eigen leven. De Geest van God is op ons allen uitgestort, de eeuwigheid is in ons hart gelegd. Blijf dat verkondigen. Waar het bestaan zoveel deuren knalhard kan dichtsmijten moet ook dit blijven klinken.

Orgelspel            Komm Heiliger Geist Herre Gott – Georg Telemann

Zingen                  Lied 700: 1 en 3

Collectepraatje door Anne Hans van der Herberg

Gebeden

Zang            The Grace – Gerald Brown

Moge de genade van Christus onze Heiland
de oneindige liefde van de Vader
met de gunst van de heilige Geest
op ons rusten
opdat wij in eenheid met elkaar en met God verblijven
en in die gemeenschap deel hebben aan een vreugde
die de wereld niet kan bieden.

Zegen

Leef in de kracht die u gegeven is,
in eenvoud,
in vrolijkheid,
vriendelijkheid,
altijd op zoek naar liefde.

En de Geest zal met u gaan
de moed van de Geest zal u vernieuwen
de goedheid van de Geest zal u geleiden
nu en altijd.

Weet u zo gedragen door Gods zegen
De genade van onze Heer Jezus Christus en de liefde van God en de gemeenschap van de heilige Geest, zij met u allen. Amen

Afsluitend orgelspel        In dir ist Freude (Geest van hierboven) – J.S. Bach

 

voorganger                       Henk Haandrikman
orgel                                   Jan Spijker
zang                                    Franka de Groot- van Bockxmeer
Wilma van Dekken-Terpstra
Josephine Wassink
Ariette Wind
ouderling van dienst       Jaap Hoekstra
collectepraatje                 Anne Hans van der Herberg
lector                                  Simone Pluister
koster                                 Tjeerd Bielsma
camera                               Mark de Jong
geluid                                 Jerry Korsmit
bloemschikking                Andrea Botman en Tsjikke Eveleens