Zondag 15 december * derde zondag van de Advent * Zondag Gaudete

Micha 6 en Matteüs 11

door ds. H.G. Haandrikman, in de Lutherse kerk van Enkhuizen

Welkom

Spel Micha/Aansteken Adventskaars

Projectlied

v In de naam van de Vader en de Zoon en de heilige Geest
a Amen
v Onze hulp in de naam van de Heer
a Die hemel en aarde gemaakt heeft.
v Heer, vergeef ons al wat wij misdeden
a en laat ons weer in vrede leven.
v Amen.

Psalm 85:1en 2

Gebed om ontferming

gezongen Kyrie

Groet (gezongen)

Gebed

Lezing Micha 6:1-8

Lied 439: 1 en 2

Lezing Matteüs 11: 2-11
Acclamatie

Preek

Johannes de Doper zit in de gevangenis. Zijn optreden als wegbereider voor Jezus is niet onopgemerkt gebleven bij de machthebbers. Te kritisch. Slaat de twijfel nu bij hem toe? Heel zijn ziel en zaligheid heeft hij gegeven aan het wijzen op Jezus als degene waar zo reikhalzend naar werd uitgekeken: de Messias. wat is er nu te zien van het vrederijk dat met hem zou komen?
Ben jij het degene die komen zou het of moeten we een ander verwachten?

Van wie verwachten we wat? Die vraag bekruipt me ook na weer een verkiezingscampagne, nu in Groot Brittannië, waarbij je je afvraagt wat je moet verwachten van de wereldleiders
Net als toen maken ze zich breed en schuwen geen middel om aan de macht te komen en te blijven. Van wie kunnen we werkelijk wat verwachten?
Een jong meisje net als toen?
Hoe oud zou Maria zijn geweest. Jonger nog dan Greta Tunberg. Zij prijkt op de omslag van Time. Is zij het symbool voor Advent? Kunnen we in dat boze meisje met haar verwijtende woorden een soort Maria zien? Nou, als je de felheid van de woorden van Maria in haar lofzang leest… machtigen haalt Hij omlaag van hun troon, eenvoudigen brengt Hij tot aanzien; Behoeftigen schenkt Hij overvloed, maar rijken gaan heen met lege handen.
Die kant van Maria is vaak weg geschilderd onder een suikerzoet glazuur. Een zedige bleekneus in plaats van de felle jonge vrouw die spreekt uit de woorden van haar eigen lofzang, een pleitbezorgster was ze van Gods gerechtigheid, die de dingen op hun kop zet, de onderste steen boven haalt als het moet: machtigen van troon gestort, eenvoudigen verhoogd, hongerigen met goederen vervuld en rijken ledig weg gezonden.

Wij hebben in de protestantse kerken nooit zoveel opgehad met Maria. Het gaat immers om haar zoon, zo redeneren wij, en niet om haar. Het is natuurlijk in de eerste plaats omdat ze de moeder van Christus is dat ze zo’n grote rol gaat spelen. Voor protestanten te groot. En in een reactie is ze juist te ver naar de achtergrond geschoven. Onterecht. Dat is ook niet goed protestants. Ze zou tenminste binnen de wolk van getuigen een plaats moeten krijgen waarin ze niet per se meer is dan een ander maar ook zeker niet minder. Maria is één van de grote figuren uit de Bijbel.
Maria belichaamt de verwachting, ze gaat er zwanger van. Bereid als ze is, ontvankelijk en argeloos, voor wat God in petto heeft. Om zichzelf daar voor in te zetten, met hart en ziel, met lijf en leden: een mens uit één stuk. Beeld van de gelovige. Geen suikerzoete tante maar een vrouw die leeft met hoop net als de profeten die telkens in tijden waarin er werd geroepen: wat hebben we te verwachten? We zien geen toekomst, we voelen ons machteloos onder wat er over ons beslist wordt en ook onder wat we over onszelf halen.
Ik denk daarbij nu vooral aan de klimaatcrisis. En zo leg ik nu het verband tussen die twee jonge vrouwen.
Het gaat natuurlijk veel te ver om Greta Tunberg en Maria op één lijn te zetten. Maar als we ze zien als vertegenwoordigers van een andere manier van leven, toen en nu, zie ik wel raakvlakken.
Staan we voor een nieuwe cultuurfase in onze geschiedenis. Komen we op het spoor van een nieuwe manier van leven die past binnen wat de aarde kan hebben? Gaan we terug naar menselijke, aardse maat? Of dendert het gewoon door richting afgrond? Wat hebben we te verwachten? Bent u het….

Jezus, de toekomst van de mensheid, wordt geboren ver weg van de geldende macht in een achterafplaatsje, bij een gewoon meisje. Met andere woorden het gaat om jou en mij, heel dichtbij waar iets bijzonders kan gebeuren, iets wat de dichtgeslagen verwachting weer opent, perspectief geeft. We hoorden Johannes wanhopig zich in de gevangenis afvragen: Ben jij het wel, ik zie geen verandering in de wereld. Ben jij het wel? Hij geeft stem aan ons eigen ongeloof. Gooit de twijfel en wanhoop er uit. En misschien roept hij ons wel op dat ook te doen omdat er dan zo ruimte kan komen, een kleine, ongewoon gewone ruimte van een nietsbetekenend dorpje, een gewoon meisje. Een kleine ruimte waar het mosterdzaad van het geloof genoeg aan heeft. Roep wat in je leeft: dat je stil maar woedend vreest dat het niet waar is al die mooie woorden over visioen en koninkrijk, dat het een goed bedoeld en vroom bedrog is. Maar roep dit dan ook. “Telkens komen mensen U weer tegen, komen wij, kom ik U tegen, op het spoor gezet door goede mensen die U zijn blijven vertrouwen, zelfs in de donkerste uren van hun leven zijn zij de worsteling met U begonnen en lieten U niet los op hoop van zegen.”

Bent u degene…

Jezus zelf antwoordt op die vraag: oefen jezelf maar in het ontdekken van de plaatsen van hoop. Leer zien en horen. Kijk maar, vertel maar wat je ziet bij zijn leerlingen en zijn volgelingen. Zie maar eens hoe ook in onze eigen gemeenschap zieke mensen bezocht worden en daardoor vaak bemoedigd en gesterkt worden. Zie ook hoe mensen in rouw die met een groot verdriet leven, hun verhaal met elkaar delen en steun en bemoediging ervaren. Zie maar eens hoe mensen kracht vinden in hun geloof dat God hen vasthoudt. Want je kunt het zien. In het klein.
Natuurlijk moeten er grote afspraken worden gemaakt in hoe we omgaan met onze wereld maar de toekomst wordt geboren in ons gewone mensen zoals Maria dat was. Als mensen zich werkelijk gaan realiseren dat ze niet moeten wachten op een ingrijpen van hogerhand maar God leren herkennen in de kleine initiatieven, in de gestalte van gewone mensen, dan verandert er wat.
Zo ziet Micha het voor zich.
Hij is heel scherp. Hij is diep verontwaardigd hoe er wordt omgesprongen met wat God aan de mens heeft toevertrouwd. Micha wordt gevoed, zoals zovelen door een besef van die goedheid en de diepe vreugde die dat brengt en kan het niet aanzien hoe achteloos mensen met het geschenk van het leven omspringen. Zijn manier is ook die van andere profeten en ook Johannes de Doper om mensen te shockeren.
Maar hij is ook degene die er in gelooft dat het anders kan wanneer mensen gaan leven, zoals hij het in vers acht van hoofdstuk zes zegt: “Er is jou mens gezegd wat goed is. Je weet wat de Heer van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te beachten en nederig de weg te gaan van je God.”

Mij is ooit verteld dat een Urker visser op zijn roef had geschilderd:
Geen schoner vers, zo vol van kracht dan Micha zes en wel vers acht.
Misschien dat iemand van u met Urker achtergrond of connecties dat kan bevestigen dat er een schip rondvoer of misschien nog met die woorden: Geen schoner vers, zo vol van kracht dan Micha zes en wel vers acht.

Wanneer wij dat doen, dan gaat Hij die komt in ons leven. Dan kun je tegen alle ongeloof en liefdeloosheid in zingen: Laat mij door de wereld gaan met open ogen, open oren om al uw tekens te verstaan.
Zo’n 2000 jaar geleden voelden de mensen dat er iets nieuws zou gaan gebeuren op aarde. Misschien het einde van een oude wereld en het begin van een nieuwe? Er zat iets in de lucht. Zit er nu ook iets in de lucht? Een andere manier van denken. De wereld is zwanger van een andere manier van leven.

Lied 450

Collecte

Gebeden

Geloofsbelijdenis

Tafelgebed

Dankzegging

Slotlied 440: 1 en 2