Zondag 16 augustus * ds. Henk Haandrikman

Orgelmuziek

Woord van welkom

Zang bij het aansteken van de kaarsen           Lied 296

Groet en Bemoediging

Inleidende woorden

Gebed om ontferming

Lofzang                                                         Lied 111: 1 en 6

Voorstellen nieuwe koster Ellie Jongsma

Lezing                                                           Spreuken 8: 11, 12, 22, 23, 30,31

Mattheus 15:21-28

Zang                                                             “De wereld was nog niet gemaakt” op de melodie van lied 512

Overdenking

We leven in een tijd van toenemende emancipatie. In ieder geval van sterke bewegingen van emancipatie zoals Black lives matter, de LHBTI-beweging, Vrouwenrechten. Gelijke rechten, geen achterstelling, geen discriminatie. Telkens lopen we weer op tegen de grenzen van onze vooroordelen. En vaak geeft het een ongemakkelijk gevoel als het betekent dat we iets moeten loslaten, meer ruimte geven aan de ander. Het stuit op verzet maar het is een krachtige beweging. Het is een bevrijdende beweging waarin mensen vanuit een achterstandspositie komen in gelijkwaardigheid.

In het evangelie komen we dat rondom Jezus tegen : mensen worden door Hem gezien in hun volle waardigheid ook daar waar de maatschappij ze achterstelt, negeert of erger nog vervolgt. Overal waar Hij kwam bloeiden mensen op.

Wat is het dan merkwaardig dat Jezus zelf ook tegen grenzen van vooroordeel aanloopt in zijn ontmoeting met die vrouw uit wat we nu Libanon noemen. Iemand buiten de grenzen van het land.

Hij heeft net een stevige discussie met de vertegenwoordigers van de orthodoxie in zijn tijd gehad. Het gespreksthema is de vraag: wat is rein en wat is onrein? Wat is zuiver en wat is onzuiver? Het gaat er stevig aan toe. Een paar van Jezus’ leerlingen hadden met ‘onreine’, dat is met ongewassen handen, brood gegeten. Dat roept woede op bij een aantal mensen die recht in de leer zijn.

Het staat toch in de wet van Mozes dat je niet met ongewassen handen brood mag eten. Jezus wordt woedend over dit formele gezeur. Niets van wat van buiten in een mens komt, maakt hem onrein, maar wat uit een mens komt maakt een mens onrein. In het binnenste van een mens wordt een moord beraamd, worden boze plannen bedacht. Binnen in een mens kunnen begeerte en jaloezie iemand opvreten. Als dat naar buiten komt, maakt dat een mens onrein. Zo spreekt Jezus.

Daarna is Jezus het even zat, Hij wil even weg, even rust, wil anoniemzijn. Maar dat lukt niet. Daar is een vrouw die een dochter heeft met een onreine geest. Verkeerd geloof, verkeerde godsdienst, ook nog een vreemde vrouw, daar maak je geen woord aan vuil.

Wat zegt Jezus? “Laat eerst de kinderen verzadigd worden, want het is niet goed het brood van de kinderen te nemen en het aan de honden te gooien.” Anders gezegd: ‘Vrouw, jij en jouw dochter behoren tot de honden, tot de onreine beesten in mijn ogen. Het brood dat ik geef, is voor mijn eigen volk, voor de joden bestemd.’ Keiharde taal. Jezus behandelt haar honds.

Zij laat zich daar niet door afschrikken. En ze schiet ook niet in de tegenaanval. Onvermoed kan Vrouwe Wijsheid zomaar op je pad komen. Ze loopt niet voor Jezus weg, ze heeft er van terug. Zij antwoordt: ‘Toch wel heer, de honden eten onder de tafel van de kruimels die de kinderen laten vallen.’ Jezus hoort haar, ziet haar, raakt onder de indruk, realiseert zich dat Hij tegen zijn eigen woorden is aangelopen, die discussie van vlak daarvoor en Hij zegt: ‘Om dit woord, ga de boze geest is uitgegaan uit jouw dochter.’ Ik vind dit zo’n mooi verhaal. In dit korte verhaal zie ik Gods Geest in actie. Ik zie deze vrouw, deze gesluierde, als vrouwe wijsheid. Ze scheldt niet terug als ze door Jezus voor hond wordt uitgemaakt. Zij zoekt een opening, een uitweg in Jezus’ redenering. Ze heeft het leven van haar dochter voor ogen, ze weet dat Jezus leven gevende, reinigende kracht heeft en daar doet ze een beroep op.

Ze trekt Jezus de grens van zijn ‘eigen volk eerst over’. Ze trekt, betrekt hem bij haar zorgen en maakt hem tot haar bondgenoot. Jezus, het gaat om het leven van alle mensen. Kies toch voor het leven van mijn dochter. Ik vermoed dat Jezus op dat moment in deze vrouw Vrouwe Wijsheid, Vrouwe Sofia, heeft gezien. Als in een flits. Deze vreemdeling opent hem de ogen.

Door deze vrouw gaat Jezus zien dat zijn opdracht niet beperkt is tot de grenzen van Israël, maar grensoverschrijdend is. De hele wereld komt in zicht. De hele ‘oikoumene’, de hele bewoonde aarde.

Het wordt wel eens de bekering van Jezus genoemd. Vreemd als je bent opgevoed met de idee dat Jezus van meet aan volmaakt was. Dat ook Hem de ogen geopend moeten worden om werkelijk te zien. Om werkelijk te begrijpen dat wat Hij zegt en leeft universeel is, voor alle mensen en niet voor een kleine groep.

Het is een emanciperende beweging. We weten allemaal dat de kerken daar bepaald niet altijd in vooropliepen en zelfs tegenhielden maar die kracht zoals van die vrouw is niet tegen te houden en maakt mensen bewust van hun waarde en doet ze opstaan zoals het volk in Egypte, zoals de slaafgemaakten in Amerika, en tot op de dag van vandaag loopt vrouwe Wijsheid mee in Beiroet, in Wit-Rusland, in onszelf als we weer eens te min over onszelf denken. Zij raakt me, vrouwe Wijsheid. Ik maak me kwaad in deze dagen over zoveel onwijsheid, over zoveel verdachtmaking, haat en woede die gezaaid wordt. Ik maak me kwaad en ik ben bezorgd, maar wat is wijsheid? Hoe kunnen we vandaag gaan in de sporen van Vrouwe Wijsheid? Hoe kunnen we blij zijn met alle mensen, vreugde vinden in Gods veelkleurige schepping? Hoe geven we dat vandaag vorm? Nu de wereld steeds ingewikkelder wordt.

Laten we bij haar in de buurt blijven, haar toelaten.

Spreuken 8 lijkt te zeggen: sinds de schepping loopt vrouwe Wijsheid mee en ze houdt van alle mensen. Blijf haar zoeken bij, bij iedereen die je ontmoet, bij alles wat er wordt geroepen, in je beslissingen: ze is niet op de voorgrond, ze spreekt niet luid maar ze is er, zoek haar. Ze wil bevrijden tot de mens die we mogen zijn: geliefd en daarom in staat tot liefde.

Zang                                                             Lied 849: 1 en 3 (melodie lied 1008)

Collectepraatje

In memoriam Gonnie van den Berg-Vos

Zang                                                              Lied 961

Gebeden

Slotlied                                                           Lied 838: 1 en 3

Zegen

Orgelmuziek

 

voorganger                       Henk Haandrikman
orgel                                   Christine Janssen
zang                                    leden van de Cantorij
ouderling van dienst       Greet de Boer – Bultema
Collectepraatje                Anne Hans van der Herberg
lector                                  Annie Vermeulen
koster                                 Tryntsje Kok en Tsjikke Eveleens
camera                               Simon Zoodsma
geluid                                 Tjeerd Bielsma
bloemschikking                Andrea Botman