Zondag 26 juli * 8e zondag na Pinksteren * ds. Henk Haandrikman * onlineviering

Orgelmuziek

Woord van welkom

Zingen bij het aansteken van de kaarsen:             lied 296

Groet en Bemoediging

Gebed om ontferming

Lofzang               Lied 150

Lezing                                 Exodus 20: 1-17

Zang                                    Lied 311

Overdenking

Die moeilijke vrijheid. We lopen er in deze tijd tegenaan. Er wordt vrijheid genomen door mensen die genoeg hebben van de beperkingen, er wordt vrijheid geëist door actiegroepen die vinden dat onze basisvrijheid wordt aangetast.

Tja, wat is vrijheid?

Er stond een groep mensen in de rij bij de kassa in een supermarkt. Een klein kind stond achter het winkelwagentje van z’n moeder. Met die kar duwde hij de hele tijd zeer hinderlijk tegen de hakken van de dame die voor hen in de rij stond. Na een poosje werd het deze dame te gek en vroeg aan de moeder of ze er voor wilde zorgen dat het kind ophield. “Nee” was het antwoord, “dat doe ik niet, want mijn zoontje krijgt een vrije opvoeding”. Gevolg: het joch ging gewoon door. Achter de moeder van het kind stond een jongeman het een en ander te observeren. Op een gegeven moment nam deze jongeman een pak yoghurt uit zijn winkelwagentje, maakte het open en goot de inhoud zo maar over het hoofd van de moeder van het kind. “Meneer, wat doet u nou” gilde de moeder. “Ik heb ook een vrije opvoeding gehad” was het antwoord.

Wat is vrijheid?? Is de vrijheid van meningsuiting dan ook de vrijheid om anderen opzettelijk te kwetsen? Is de vrijheid van handelen ook de vrijheid het meest elementaire fatsoen ongeldig te verklaren? Een definitie van het begrip vrijheid is niet gemakkelijk te geven. ‘Vrijheid bestaat uit het herkennen van grenzen’.

Het wordt steeds ingewikkelder om met steeds meer mensen op de wereld de balans te vinden tussen waar mijn vrijheid en die van de ander elkaar raken.

En in onze tijd lopen we weer eens flink tegen de grenzen aan van wat dat soort vrijheid betekent. Overheidsinstanties en andere regelgevende organisaties zoeken naar een evenwicht In hoeverre kunnen we het overlaten aan ons eigen verantwoordelijkheidsgevoel en in hoeverre er van hogerhand moet worden gestuurd of ingegrepen. We zien hoe in verschillende landen er meer nadruk ligt op de ene dan wel de andere kant. Bij de openstelling van de kerk hoor ik de verbazing van toeristen uit het buitenland, voornamelijk Duitsers, over de ruimte die hier in Nederland wordt geboden.

Hoeveel vrijheid kan een mens aan? Ja, dat verschilt natuurlijk enorm van de ene en de andere mens. En het is griezelig om daar een algemeen antwoord op te geven. Je verzeilt zo in dwingelandij ofwel van totale vrijheid of van totale onvrijheid en ik denk dat die niet zoveel van elkaar verschillen in intolerantie en de ellende die ze veroorzaken.

We zijn natuurlijk allemaal hartstikke verslaafd aan onze manier van leven en verwarren die vaak met vrijheid.

Juist wat vaak wordt benoemd als vrijheid kan een enorme slavendrijver zijn. Die vreemde paradox vinden we al terug in de Tien Geboden, of liever de Tien Woorden.

In veel kerkelijke kringen werd en wordt erg de nadruk gelegd op het onvermogen van de mens en zijn neiging tot het kwade en zijn de Tien Woorden gebruikt om mensen in het gareel te houden en vaak ook klein te houden. Zo zijn ze ervaren door tallozen als een last en als zeer onvrij.

Terwijl, en dat is heel vaak onderbelicht gebleven of het is zelfs overgeslagen, de Tien Woorden beginnen met: Ik ben de Heer uw God die U vrij heeft gemaakt uit de slavernij. Daar is het om te doen: bevrijding uit wat je onvrij maakt en klein houdt. Laat je niet opnieuw een slavenjuk opleggen. Je bent bevrijd, blijf dat dat ook. Bij Paulus vinden we eenzelfde oproep in zijn brief aan de Galaten: Blijf staan in de vrijheid waarmee Christus ons vrijgemaakt heeft, en laat je niet weer met een juk van slavernij belasten. Wat doen we dat gauw en waar lopen we niet allemaal achteraan. Daar waarschuwt die eerste regel van de Tien Woorden ons voor. En dat blijft actueel.

Ik zit daar weleens over te kniezen. Hoe actueel en relevant is geloven, is kerk, is theologie nou? Heeft het nog wel wat te zeggen? Ja, u moet me die gedachten maar niet kwalijk nemen maar als je dagelijks met geloof, kerk en theologie bezig bent dan kan de twijfel toeslaan en openbaren zich die doemgedachten.

Laatst werd ik uit onverwachte hoek gesteund in het belang van theologie door Bert Keizer in zijn column in Trouw. Hij is verpleeghuisarts en filosoof en bepaald geen aanhanger van kerk en geloof. “Ik was altijd nogal ingenomen met mijn godloze standpunten totdat een bekende filosoof tegen mij zei: “Doe niet zo religieus over je gelijk. De waarheid staat bij jou op een bizar altaar. En dat heb je niet in de gaten omdat je niks van theologie afweet.”

Met andere woorden theologie wijst aan waar wij altaren bouwen. Of dat ons eigen gelijk is of het neoliberale consumentisme of, in dit verband onze opvatting van vrijheid. Theologie zoekt naar wat betrouwbaar is. Welke God te midden van al onze goden de betrouwbare is. Degene die Israël en de zoon van Israël Jezus hebben herkend in zijn bevrijdende aanwezigheid. Ik heb je bevrijd. Blijf in die vrijheid. En dan volgt die vreemde paradox: er zijn toch regels nodig. Net zoals het volk erachter kwam dat na de bevrijding ze het samen moesten rooien en dan ook nog in zeer ongunstige omstandigheden, in een crisissituatie: in de woestijn.

We bevinden ons weer in zekere zin in een woestijn waarin we er opnieuw achter komen hoezeer vrijheid, bevrijding afhangt van het herkennen en het erkennen van grenzen. Vrijheid betekent verantwoordelijkheid. Daarom zien de meeste mensen er tegenop, en noemen we vrijheid wat geen vrijheid is. Vrijheid herkent haar grenzen en heeft een tweelingzus: verantwoordelijkheid.

Ik heb je bevrijd. Blijf in die vrijheid. Zeggen we dat mee: We zijn bevrijde mensen?! Zijn we bevrijde mensen? Die vraag mogen we ons weleens wat vaker stellen. En wat voor vrijheid dat dan is.

We zijn bevrijde mensen, delend in de bevrijding uit Egypte, delend in de bevrijding die Christus ons voorleefde, maar die bevrijding is geen status quo maar moet telkens opnieuw geijkt, geleefd en bevochten worden.

Filmpje                               https://www.youtube.com/watch?v=HG8XwW1BQ90    (Lied 946)

Collectepraatje

In memoriam

Zingen                                Lied 961

Gebeden

Slotlied                               Lied 978: 1 en 4

Zegen

Orgelmuziek

 

voorganger                       Henk Haandrikman
orgel                                   Jan Spijker
zang                                    leden van de Cantorij
ouderling van dienst       Andries van Dekken
diaken van dienst            Ab Putting
lector                                  Ria Bosch
koster                                 Tjeerd Bielsma
camera                               Simon Zoodsma
geluid                                 Jerry Korsmit
bloemschikking                Andrea Botman