zondag 29 augustus * pastor Louise Kooiman

Orgelspel

Welkom

Intochtslied: lied 280:1,2,3  De vreugde voert ons naar dit huis

Bemoediging

Kyriegebed

Glorialied 81: 1 en 2 Jubelt God ter eer  

Inleiding

Twee op de drie Nederlanders bidden wel eens. Vrouw, man, jong, oud, gelovig of niet gelovig.

Bidden is dus heel gewoon, iets basaals eigenlijk. Een schietgebedje om door een examen te komen. Een hulpkreet voor een vriend in het ziekenhuis. Een vloek om onrecht dat je niet begrijpt of de vraag hoe je weg te zoeken in deze wereld. Er zijn heel wat manieren, waaraan we uiting geven aan wat in ons beweegt. Soms, vaak geven we onze woorden een richting. We voorzien ze van een adres.

Ook al weten we niet precies tot wie en wat we te zeggen hebben. Maar hoe gewoon bidden ook is, weergeven wat het nu precies is, is nog niet zo gemakkelijk. Ik zie vooral bewegingen voor mij. Bidden heeft voor mij iets van doen met plaatsmaken, je maakt ruimte. Even alle bezigheden, alle sores opzij, weg alles wat je voortstuwt of bezet houdt. Je maakt ruimte voor stilte en inkeer. Een andere relatie met jezelf. Bidden is voor mijn ook zoiets als in verbinding komen, verbinding met dat wat roept, schreeuwt of fluistert, als het lawaai van alledag stil gevallen is. En bidden heeft iets van uitreiken. Je openen voor een wereld groter dan jezelf.. Voor leven dat gegeven is. En je dan daardoor laten richten, in je doen en laten, in je hoop en verwachting. Want waarvoor je bidt komt altijd weer bij je terug. Je bent ingeschakeld.

 Over bidden gesproken: straks lezen we het meest bekende gebed uit de bijbel: “Het onze Vader”

Gebed bij de opening van de Schrift

Zingen: lied 25b 1,2,3, Houdt mij in leven

Lezing: 1 Timotheüs  2: 1-7 

Zingen: lied 158b  Een schoot van ontferming  

Lezing:  Matteüs 6 : 1-15     

Zingen : lied 339a U komt de lof toe en het gezang

 Overdenking 

Geliefde gemeente van Christus,

 Bidt u wel eens? En wat betekent bidden voor u? En als u bidt heeft u dan ook steun aan uw gebed? Of is bidden voor u uit en hoeft het allemaal niet meer zo nodig. Is het iets van vroeger en gelooft u er allang niet meer in. En wordt ons gebed nog wel verhoord ? Bidden heeft weinig zin, hoor ik wel eens, je krijgt toch nooit antwoord. Bidden als je ziek bent, wat betekent dat? Bidden voor mensen in oorlog en slachtoffers van geweld. Bidden als het leven vol verdriet is en gemis. Je dierbare is er niet meer en die komt niet meer terug. Wat betekent het bidden dan voor u, voor jou voor mij?

Tijdens mijn pastorale bezoeken spreek ik met mensen wel eens over het bidden, over “het onze vader” en wat bidden in hun leven betekende. We hebben daarover natuurlijk allemaal ons eigen verhaal. De één bidt meerdere keren per dag en gaat ’s morgens en s ’avonds op de knieën en de ander ziet, ervaart bidden als momenten van stilte en even tot jezelf komen. Of om stil te staan bij het leven “Het geeft mij steun en kracht, je voelt de relatie met God, en zonder bidden had ik het niet vol gehouden,” hoor ik mensen zeggen. Het is een heilig moment in mijn leven.

Niet iedereen kan dit zo volmondig beamen, het kan ook sleur, routine of traditie zijn. Of dat het langzamerhand is weggedreven uit je leven. In alle Godsdiensten wordt bidden als een belangrijke vorm van geloof gezien en er wordt veel gebeden. B.v. in de Islam wordt er door de vrome gelovigen 5 x per dag en ook ‘s nachts gebeden. Toen ik eens goed ging rekenen realiseerde ik mij dat wij vroeger thuis daar ook wel aan kwamen en zelfs vaker. Bij iedere maaltijd werd er voor en na het eten gebeden en ’s avonds voor het naar bed gaan. Dat was zeker 7 keer per dag en dan nog de keren tussendoor, van school, club, catechisatie, kerk en een schietgebedje.

Het bekendste gebed wat er in de protestantse kerk gebeden wordt is natuurlijk het “Onze Vader”. Soms met diepe emotie en soms als regelmatige routine.

In de Nieuwe vertaling van de Bijbel, zojuist gelezen, staat er een andere versie van het “Onze Vader”

 Er zijn er die het een verfrissing vinden maar veel mensen hechten aan de oude versie. Graag willen we het zo laten, het is vertrouwd en zeer dierbaar.

In zijn spraakmakende boek: Geloven in een God die niet bestaat” noemt Klaas Hendrikse “Het Onze Vader: Een kostbaar doosje dat je niet moet open maken. Hij zal er niets aan veranderen, zegt hij, geen hertaling, geen nieuwe vertaling, hij laat het niet zingen; hij wil dat oude vertrouwde vasthouden en bewaren.  Opvallend voor iemand die in zoveel geloofsuitingen opruiming houdt.
Ook wel bijzonder dat mensen zo hechten aan oude vormen en woorden.

Het roept bij mij, en misschien ook wel bij u, herinneringen op van vroeger thuis.

De vertrouwde woorden door mijn vader, en soms door mijn moeder uitgesproken

een vertrouwd ritme waarop je meedeint, een intieme sfeer. Woorden die je kunt dromen. Je snapte nauwelijks wat je zei, maar dat hoefde ook niet. Soms voelde je de kracht van die woorden als ze uitgesproken worden bij een ziekbed of staande aan het graf van een dierbare die veel te jong en abrupt uit je leven verdween. Het zijn wat je noemt ‘laatste’ woorden. Zelfs als alle taal verdwenen is als in een zwart gat, dan nog zijn deze woorden van het Onze Vader ter beschikking, ingeprent als ze zijn van jongs af aan. Beschikbaar als een samenvatting van verlangen en verwachting. Een kostbaar doosje, dat is het zeker.

Voor veel mensen is het “Onze vader” bijzonder. Mensen hebben er mee geleefd en het heeft een belangrijke rol gespeeld in hun leven.

In onze protestantse traditie kennen wij natuurlijk het persoonlijk gebed, maar ook

het Onze Vader of een enkele zin hieruit  kan mensen raken, het kan richting geven of troosten Dat er ooit recht wordt gedaan, dat er brood is en vrede, dat al die grote woorden gewone tastbare werkelijkheid zijn; die droom.
Het is maar een handvol woorden, maar het roept een wereld aan beelden wakker, een perspectief van toekomst, van gerechtigheid, waardoor mensen zich geïnspireerd en gedragen wisten en weten. Bekende en onbekende mensen.
Het is die herkenning die je soms even voelt als je in den vreemde bent en het niet kunt laten om een kerk binnen te lopen en je te mengen onder de gelovigen. Hoe onverstaanbaar de woorden en de geloofsbeleving er zijn, met het inzetten van het Onze Vader kun je aanschuiven, voel je de verbondenheid van eeuwen en plaatsen. Dierbaar, zeker.

Of ik herinner me de vrouw die stervende was, Zij kwam nooit meer in de kerk en ik zat bij haar bed. “Zou u nog eenmaal het onze Vader met mij willen bidden”, vroeg zij mij.

En met tranen in de ogen en vol overgave luisterde zij naar deze overbekende woorden die haar troost en rust gaven.

In onze Gebeden bidden wij tot God en vaak wordt God verbeeldt als Vader,

Natuurlijk weten we dat het een beeld is, maar dit kan ons ook zo in de weg zitten.

En ik denk dan aan die vrouw die jarenlang door haar vader misbruikt is, zij zwijgt als dit gebed gebeden wordt. Ze wendt haar blik af. Hoe kan ze ‘vader’ zeggen als zoveel herinnert? Hoe kan ze instemmen als zíj zich niet mag uitspreken?

Of die man die wegblijft uit zijn kerkgemeenschap omdat het woord vergeving hem de keel snoert. Hij heeft het gevoel dat hij door te vergeven als nóg moet buigen. Terwijl hij nooit een excuus gekregen heeft. Ook al staat hij nu buiten, de dreiging dat God je niet zal vergeven als je niet eerst de ander vergeeft, is als een zeurende kies aanwezig. Het belet hem zichzelf te vergeven, zichzelf een ander leven te gunnen.

Kunnen we dan nog wel bidden. Met alles wat er op ons afkomt. Klimaatproblemen, virussen die ons in de greep houden, mensen die huis en haard moeten verlaten omdat hun eigen land onveilig is geworden. noem maar op.  Hier in de kerk, voelen mensen zich meegenomen en opgenomen of juist buitengesloten.? Of we nu het onze vader bidden of een ander gebed, niet iedereen kan altijd meekomen of voelt zichzelf daarin herkent of erkent.

Zo kan bidden in de kerk ook veel emoties oproepen.

Wordt er wel persoonlijk voor iemand gebeden of juist niet? Geeft het steun en troost of roept het verwarring en onrust op. Het is moeilijk die verschillende kanten mee te nemen als er hier in de kerk wordt gebeden. Stil zijn, stil worden, past vaak beter, en geeft je eerder de mogelijkheid om het in de spanning van beide polen uit te houden.

Want misschien zijn woorden soms ook niet altijd nodig om te bidden. En kan de stilte veel doen voor het gebed van mensen.

Sören Kierkegaard vertelde eens: Hoe aandachtiger en innerlijker mijn bidden werd, hoe minder ik te zeggen had. Op het laatst werd ik helemaal stil. Ik werd – en dat is misschien nog een grotere tegenstelling met spreken – ik werd iemand die luisterde. Eerst dacht ik dat bidden spreken was, maar ik leerde dat bidden niet louter zwijgen is, maar luisteren.

Zo is het: bidden wil zeggen stil worden en stil zijn en wachten tot degene die bidt God hoort.

 Bidden als onderdeel van het leven en van de gemeente. En dan horen we vanmorgen dat Paulus iets opmerkelijks zegt tegen Timoteüs in Efeze. Hij schrijft dat als eerste van alle dingen in de gemeente de gebeden gedaan moeten worden. Blijkbaar staat of valt de gemeente met het doen van de gebeden.

Daarmee worden alle liturgische handelingen van de gemeente bedoeld.

Want in de liturgie is volgens Paulus de communicatie tussen mens en God aanwezig. Het heilig spel van stem en tegenstem.

De Joodse denker Abraham Heschel verwoordde het zo: Bidden is ernaar streven ons leven met God in verband te brengen. Bidden is een wijze van leven en zien..

Het is de wereld zien in Gods licht.

Wij willen in ons leven vasthouden en beredeneren. Geloof ik genoeg, en wat is God?

Maar in het bidden mogen we weten dat het niet afhankelijk is of wij God vasthouden maar dat God ons vasthoudt.  In ons bidden hoeven wij niet afhankelijk te zijn van ons geloof in God want  het gaat niet om ons geloof in God maar om Gods geloof in ons.

Het gaat er niet om dat wij pas tot God mogen en kunnen bidden als wij God kennen, maar dat wij ons altijd (tijdens en buiten ons gebed) gekend mogen weten door God, die onze vader en moeder wil zijn.

Paulus laat zien dat dit heil niet alleen is voor de Joden maar voor iedereen. Jezus heeft zichzelf gegeven voor iedereen. Wij als Christenen mogen dit leven en voorleven. Het gebed als eerste wat er in de gemeente gedaan moet worden. Niet als enige maar als eerste. Want het gaat om bidden en werken: Ora et labora. Vanuit het bidden kunnen we iets van God ontdekken en zien..

Bidden is op Gods geheim gericht zijn ongeacht waarmee je bezig bent. Daarom is volgens Paulus de gebeden de band die de band tussen de gemeenschap met God levend houdt. Abraham Heschel zegt het zo: Er is iets dat veel groter is dan mijn verlangen om te bidden, en dat is Gods verlangen dat ik bid. Er is iets dat veel groter is dan mijn wil om te geloven, en dat is Gods wil dat ik geloof.  Hoe onbelangrijk zijn mijn zielenroerselen in dit immense heelal!. Hoe absurd zijn mijn gebeden als het niet Gods wil is dat ik bid,  als niet God naar ons gebed verlangt. Amen

Zingen: lied 221: 1, 2, Zo vriendelijk en veilig als het licht

Zingen: lied 961  Niemand leeft voor zichzelf

Voorbeden

Collecte

Zingen: lied 650:1,2 en 7 De aarde is vervuld…

Zegen