Gewelfschilderingen Zuiderkerk

 In de Zuiderkerk  zijn prachtige gewelfschilderingen te zien. De schilderingen, op het gewelf in beide beuken, zijn in 1486 aangebracht en het is dus heel bijzonder dat zij nog te zien zijn, te meer omdat het gewelf van de kerk uit houten beschot bestaat dat de tand des tijds heeft doorstaan. De schilderingen beslaan ca. 1300 m2 en zijn waarschijnlijk in één zomer geschilderd door een tot nu toe onbekende schilder/atelier. Ze zijn in deze omvang en op hout geschilderd het oudst in Nederland.

Bij de restauratie van de kerk, begin deze eeuw, zijn er op de trekbalken lichtbakken aangebracht waardoor de schilderingen belicht kunnen worden en beter zichtbaar zijn. Maar wat zien wij?  Zijn dit de oorspronkelijke kleuren?
In de tijd van de Beeldenstorm zijn de schilderingen toen, en later ook nog, overgeschilderd. Pas in begin 1900 heeft men de ‘deklaag’ verwijderd en werden de schilderingen zichtbaar!

Omdat restauratie van de gewelfschilderingen financieel niet haalbaar is kwam het idee op in de kunstcommissie om digitale foto’s van de gewelfschilderingen te maken en deze op basis van kleuronderzoek te ‘corrigeren’. Besloten werd eerst 1 paneel, als pilot project, onder handen te nemen. Onder leiding van restaurateur Willem Haakma Wagenaar zijn door het laboratorium van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed pigmentmonsters genomen. Op basis van deze  analyse kon vastgesteld worden welke pigmenten/kleuren en bindmiddelen er oorspronkelijk zijn gebruikt. Vervolgens hebben 3 ‘restauratoren in opleiding’ van de  Universiteit van Amsterdam de foto ‘ontstoord’ (ontdaan van verontreinigingen en beschadigingen) en digitaal gecorrigeerd naar de oorspronkelijke kleuren.

Om deze pilot fase mogelijk te maken is dit project ondergebracht bij de Stichting Vrienden van de Zuiderkerk. Mede door een financiële bijdrage van een aantal particulieren kon deze eerste fase van dit unieke project uitgevoerd worden.

Uniek door opzet en uitvoering. Uniek ook doordat nu bekendheid kan worden gegeven aan een unieke serie schilderingen met een theologische, culturele en wetenschappelijke waarde. Een cultureel bezit waar Enkhuizen en wij als gemeente  trots op kunnen zijn!

In de volgende fase willen wij de resterende 53 panelen ook digitaal laten reconstrueren. Ons uiteindelijke doel is dit kunstwerk toegankelijk/zichtbaar te maken voor een breed publiek middels een boek.

Namens de werkgroep, Jan de Boer